مقایسه قیمت دلار، تورم، طلا، مسکن، پراید و کالاهای اساسی در دولت‌های احمدی‌نژاد، روحانی، رئیسی و پزشکیان + تحلیل سیاست خارجی و رشد اقتصادی

مقایسه دولت‌های اخیر ایران نشان می‌دهد که هرچند شعارها تغییر کرده، اما روند افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید مردم ادامه داشته است. در این مقاله جامع، به بررسی شاخص‌های کلان اقتصادی شامل قیمت دلار، نرخ تورم، قیمت طلا، مسکن، خودرو و کالاهای اساسی در دولت‌های نهم تا چهاردهم می‌پردازیم.

۱. بازه‌های زمانی مورد بررسی

۲. جدول جامع تطبیقی شاخص‌های اقتصادی

۲-۱. قیمت دلار (بازار آزاد)

۲-۲. نرخ تورم (سالانه)

۲-۳. نرخ تورم مواد خوراکی

۲-۴. قیمت طلا (هر گرم طلای ۱۸ عیار)

۲-۵. قیمت سکه طلا (سکه امامی)

۲-۶. قیمت پراید (صفر)

۲-۷. قیمت برنج (داخلی درجه یک، کیلویی)

۲-۸. قیمت مرغ (کیلویی)

۲-۹. قیمت تخم‌مرغ (کیلویی)

۲-۱۰. قیمت روغن خوراکی (بطری ۱.۵ لیتری)

۲-۱۱. قیمت شیر (پاستوریزه یک لیتری)

۲-۱۲. قیمت نان لواش (یارانه‌ای)

۲-۱۳. قیمت بنزین (یارانه‌ای، لیتری)

۲-۱۴. قیمت مسکن (هر متر مربع در تهران)

۲-۱۵. رشد اقتصادی (متوسط سالانه)

۲-۱۶. نرخ بیکاری

۲-۱۷. ضریب جینی (نابرابری درآمد)

چهار دولت، یک مسیر؛ سفره‌ای که هر روز کوچک‌تر می‌شود

تقاطع سیاست خارجی و اقتصاد

روزهایی که احمدی‌نژاد با شعار «عدالت» روی کار آمد، نرخ تورم ۱۴.۶ درصد بود. روزهایی که روحانی با «تدبیر و امید» آمد، دلار ۳,۵۷۹ تومان بود. روزهایی که رئیسی با «مردمی‌سازی» شروع کرد، دلار ۲۵,۳۰۰ تومان بود. و امروز، در پایان دولت پزشکیان، دلار به ۱۹۲,۰۰۰ تومان رسیده است.

دولت پزشکیان در کمتر از دو سال، دلار را ۲۲۵ درصد گران کرد — رکوردی که از نظر سرعت رشد، حتی از بحرانی‌ترین روزهای دولت روحانی هم پیشی گرفته است.

احمدی‌نژاد (۱۳۸۴-۱۳۹۲): عملگرایی و عدالت محوری

دولت احمدی‌نژاد با رویکردی تهاجمی در پرونده هسته‌ای آغاز به کار کرد. مذاکرات با رویکرد «همه یا هیچ» (بیگ‌بنگ) دنبال شد. این سیاست اگرچه به ایران فرصت داد تا زنجیره پیشرفت‌های هسته‌ای خود را تکمیل کند، اما به تشدید تحریم‌های بین‌المللی انجامید. قطعنامه‌های شورای امنیت و تحریم‌های نفتی و بانکی، اقتصاد ایران را در سال‌های پایانی این دولت به شدت تحت فشار قرار داد.

سیاست‌های اقتصادی احمدی‌نژاد ریشه در درک او از «عدالت» داشت. پرداخت یارانه‌های نقدی، واردات کالاهای اساسی با ارز یارانه‌ای، و افزایش هزینه‌های جاری دولت از ویژگی‌های این دوره بود.

دستاوردها و شکست‌ها

• بهبود ضریب جینی از ۰.۴۱ به ۰.۳۶۵ — کاهش نابرابری

• رشد اقتصادی ۴.۵ درصد — عملکرد قابل‌قبول

• افزایش تورم از ۱۴.۶ به ۳۲.۲ درصد

• افزایش ۲۹۶ درصدی دلار — از ۹۰۴ به ۳,۵۷۹ تومان

• افزایش ۹۷ درصدی پراید — از ۹ به ۱۷.۷ میلیون تومان

• افزایش ۵۰۸ درصدی مسکن — از ۶۵۰ هزار به ۳.۹۵ میلیون تومان

روحانی (۱۳۹۲-۱۴۰۰): بی کفایتی و بی تدبیری، نامید و رکوردشکنی تورم

روحانی با شعار «تعامل سازنده» روی کار آمد. مذاکرات هسته‌ای به توافق برجام در سال ۱۳۹۴ انجامید. این توافق اگرچه به رفع برخی تحریم‌ها انجامید، اما خروج آمریکا از برجام در سال ۱۳۹۷ و بازگشت تحریم‌های شدید، اقتصاد ایران را با شوکی بی‌سابقه مواجه کرد.

سیاست ارز ۴۲۰۰ تومانی برای واردات کالاهای اساسی از مهم‌ترین تصمیم‌های این دوره بود. این سیاست اگرچه در کوتاه‌مدت قیمت‌ها را کنترل کرد، اما به تزریق نقدینگی گسترده و در نهایت تورم افسارگسیخته انجامید.

دستاوردها و شکست‌ها

• رکورد تورم ۵۷ درصد — بالاترین نرخ از سال ۱۳۲۲

• افزایش ۶۰۷ درصدی دلار — از ۳,۵۷۹ به ۲۵,۳۰۰ تومان

• افزایش ۹۰۰ درصدی پراید — از ۱۷.۷ به ۱۷۷ میلیون تومان

• افزایش ۱,۴۲۴ درصدی طلا — از ۱۰۵ هزار به ۱.۶ میلیون تومان

• افزایش ۳۵۶ درصدی مسکن — از ۳.۹۵ به ۱۸ میلیون تومان

• رشد اقتصادی ۱.۱ درصد — بسیار ضعیف

• بدتر شدن ضریب جینی — از ۰.۳۶۵ به ۰.۳۹۳۸

رئیسی (۱۴۰۰-۱۴۰۳): مهار تورم در اوج تحریم

دولت رئیسی با رویکرد «نگاه به شرق» و «سیاست همسایگی» تلاش کرد تا وابستگی به غرب را کاهش دهد. مذاکرات احیای برجام در دولت او دنبال شد، اما با توجه به تشدید تحریم‌ها و اختلافات عمیق، به نتیجه نرسید. با این حال، دولت رئیسی توانست صادرات نفت را در اوج تحریم‌ها افزایش دهد.

دولت رئیسی بر مهار تورم و کاهش کسری بودجه متمرکز بود. سیاست‌های انقباضی پولی و مالی، همراه با واقعی‌سازی بودجه، از ویژگی‌های این دوره بود.

دستاوردها و شکست‌ها

• کاهش تورم از ۵۷ به ۳۲.۵ درصد — ۲۴.۵ واحد درصد کاهش — رکورد بی‌نظیر

• کاهش بیکاری از ۹.۲ به ۷.۵ درصد

• رشد اقتصادی ۴.۴ درصد — چهار برابر دولت روحانی

• افزایش ۱۲۹ درصدی دلار — کمترین رشد در چهار دولت

• افزایش تنها ۸۱ درصدی پراید — از ۱۷۷ به ۳۲۰ میلیون تومان

• افزایش تنها ۱۲۲ درصدی مسکن — از ۱۸ به ۴۰ میلیون تومان

• بهبود نسبی ضریب جینی — از ۰.۳۹۳۸ به ۰.۳۸۷

پزشکیان (۱۴۰۳-۱۴۰۵): شتاب‌دهنده به بحران

دولت پزشکیان با شعار «وفاق» آغاز به کار کرد. حذف ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی کالاهای اساسی از مهم‌ترین تصمیم‌های این دولت بود. این سیاست به شوک قیمتی بی‌سابقه به سفره مردم انجامید. سیاست کوچک‌سازی دولت نیز نتوانست تورم را مهار کند.

دستاوردها و شکست‌ها

• افزایش تورم از ۳۲.۵ به ۶۲ درصد — بازگشت به رکورد روحانی

• افزایش ۲۲۵ درصدی دلار — از ۵۹ به ۱۹۲ هزار تومان

• افزایش ۱۸۱ درصدی پراید — از ۳۲۰ به ۹۰۰ میلیون تومان

• افزایش ۲۷۵ درصدی مسکن — از ۴۰ به ۱۵۰ میلیون تومان

• افزایش ۴۶۲ درصدی طلا — از ۳.۳۷ به ۱۸.۹ میلیون تومان

• افزایش ۳۹۷ درصدی سکه — از ۳۸ به ۱۸۹ میلیون تومان

• افزایش ۴۴۴ درصدی شیر — از ۱۸ به ۹۸ هزار تومان

• افزایش ۸۶۹ درصدی روغن — از ۷۲ به ۶۹۸ هزار تومان

• رشد اقتصادی ۰.۲ درصد — نزدیک به رکود

• تورم نقطه‌ای مواد خوراکی ۱۳۴.۶ درصد — فاجعه در سبد غذایی

• بدتر شدن ضریب جینی — بازگشت به بالای ۰.۴

۴. جدول جمع‌بندی نهایی

۵. تحلیل نهایی: سیاست خارجی و اقتصاد، دو روی یک سکه

رابطه تحریم و تورم

بررسی چهار دولت نشان می‌دهد که شدت تحریم‌ها و مدیریت دیپلماتیک تأثیر مستقیمی بر نرخ تورم و ارزش پول ملی داشته است:

• دولت احمدی‌نژاد: رویکرد تهاجمی → تشدید تحریم‌ها → افزایش تورم به ۳۲٪

• دولت روحانی: توافق برجام → کاهش تحریم‌ها (موقت) → اما خروج آمریکا → تورم ۵۷٪

• دولت رئیسی: تحریم حداکثری + مدیریت داخلی → کاهش تورم به ۳۲.۵٪

• دولت پزشکیان: حذف ارز ترجیحی + مذاکرات بی خاصیت → شوک قیمتی → تورم ۶۲٪

درس‌های تاریخی

۱. سیاست خارجی و اقتصاد در هم تنیده‌اند — هیچ دولتی نمی‌تواند بدون مدیریت دیپلماتیک، تورم را کنترل کند. دولت رئیسی نشان داد که در اوج تحریم هم می‌توان تورم را کاهش داد، اما این به قیمت فشار بر معیشت مردم تمام شد.

۲. یارانه‌های پنهان، تورم آشکار — سیاست ارز ۴۲۰۰ تومانی روحانی و حذف آن توسط پزشکیان، هر دو به تورم انجامید. مسئله، خود ارز ترجیحی نیست؛ مدیریت نقدینگی و تولید است.

۳. رئیسی نشان داد که می‌توان در اوج تحریم تورم را کاهش داد — اما این دستاورد با سیاست‌های انقباضی و کنترل هزینه‌ها به دست آمد کهکه کمی دشواری دارد.

۴. پزشکیان در کمتر از دو سال، تمام دستاوردهای تورمی رئیسی را نابود کرد — و رکوردهای جدیدی در گرانی ثبت نمود. قیمت مسکن از ۴۰ به ۱۵۰ میلیون تومان، پراید از ۳۲۰ به ۹۰۰ میلیون تومان، دلار از ۵۹ به ۱۹۲ هزار تومان — همه در کمتر از دو سال! یعنی اوج بی کفایتی!

۶. حقیقت تلخ

دولت‌ها می‌آیند و می‌روند. شعارها از «عدالت» به «امید»، از «مردمی‌سازی» به «وفاق» تغییر می‌کند. اما یک چیز ثابت مانده است: قدرت خرید مردم هر روز کمتر شده است.

• نان لواش ۱۵ تومانی ابتدای دولت احمدی‌نژاد امروز به ۲,۷۰۰ تومان رسیده — ۱۸۰ برابر

• دلار از ۹۰۴ تومان به ۱۹۲,۰۰۰ تومان — ۲۱۲ برابر

• مسکن از ۶۵۰ هزار تومان به ۱۵۰ میلیون تومان — ۲۳۰ برابر

• روغن از ۱,۷۰۰ تومان به ۶۹۸ هزار تومان — ۴۱۰ برابر

• شیر از ۶۰۰ تومان به ۹۸,۰۰۰ تومان — ۱۶۳ برابر

• پراید از ۹ میلیون تومان به ۹۰۰ میلیون تومان — ۱۰۰ برابر

• برنج از ۱,۸۸۰ تومان به ۵۸۰,۰۰۰ تومان — ۳۰۸ برابر

نکته کلیدی: حداقل حقوق در طول ۲۰ سال اخیر از ۱۲۲ هزار تومان به ۱۶.۶ میلیون تومان رسیده — ۱۳۵ برابر افزایش. اما در همین مدت، دلار ۲۱۲ برابر، مسکن ۲۳۰ برابر و روغن ۴۱۰ برابر گران شده‌اند. فاصله بین دستمزد و هزینه‌ها هر روز عمیق‌تر می‌شود.

اما دولت های روحانی و پزشکیان بیشترین تاثیر را در نابودی سفره ایرانی داشتند . دولت پزشکیان تنها در کمتر از دو سال، رکوردهایی به جا گذاشت که هیچ‌یک از دولت‌های قبلی در هشت سال به آن نرسیدند. تورم ۶۲ درصد، دلار ۱۹۲ هزار تومانی، رشد اقتصادی ۰.۲ درصد، مسکن ۱۵۰ میلیون تومانی — این، بزرگ‌ترین شکست وعده‌های «وفاق» است.

منبع: مهدیسم