راهنمای جامع و کامل پاساژها، بازارچه‌ها و مراکز خرید زنجان
استان زنجان با پیشینه‌ای چند هزار ساله و قرارگیری در مسیر راه‌های تجاری مهم، همواره یکی از قطب‌های اقتصادی و تجاری ایران به شمار می‌رود. این استان در شمال غرب کشور واقع شده و به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، از دیرباز پل ارتباط تجاری بین فلات مرکزی ایران و منطقه آذربایجان بوده است. امروزه، زنجان با تلفیقی بی‌نظیر از بازارهای تاریخی با قدمتی بیش از ۲۰۰ سال و پاساژهای مدرن و مجهز، یکی از متنوع‌ترین مقاصد خرید در ایران به شمار می‌رود.
در این مقاله جامع و کامل، به معرفی دقیق و حرفه‌ای تمامی پاساژها، بازارچه‌ها، بازارهای سنتی و مراکز خرید استان زنجان می‌پردازیم تا شما را در برنامه‌ریزی یک سفر خریدی به‌یادماندنی و بدون‌نقص همراهی کنیم.
بازار تاریخی زنجان؛ طولانی‌ترین بازار سرپوشیده ایران و جهان
بی‌شک مهم‌ترین و شاخص‌ترین مرکز خرید استان زنجان، بازار تاریخی زنجان است که نه‌تنها به‌عنوان شناسنامه این شهر شناخته می‌شود، بلکه یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری ایران نیز محسوب می‌گردد.
تاریخچه و قدمت دقیق
بر اساس اسناد و متون تاریخی، ساخت بازار زنجان در سال ۱۲۰۵ هجری قمری (۱۷۸۴ میلادی) در دوران حکومت آغامحمدخان قاجار آغاز شد. این پروژه عظیم ۸ سال به طول انجامید و در سال ۱۲۱۳ هجری قمری (۱۷۹۲ میلادی)، هم‌زمان با پادشاهی فتحعلی‌شاه قاجار، به بهره‌برداری رسید. بعدها در سال ۱۳۲۴ هجری قمری، مساجد، سراها و گرمابه‌های متعددی به مجموعه بازار اضافه شد. این بازار با قدمتی نزدیک به ۲۰۰ سال، یادگاری ارزشمند از هنر و معماری ایرانی-اسلامی دوران قاجار است و در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده است.
ویژگی‌های کم‌نظیر و آمار و ارقام
طولانی‌ترین بازار سرپوشیده ایران: این عنوان افتخارآمیز متعلق به بازار زنجان است و برخی منابع حتی آن را طولانی‌ترین بازار سرپوشیده جهان می‌دانند.
مساحت ۱۵ هکتار: بازار در زمینی به وسعت ۱۵ هکتار بنا شده است.
حدود ۱۰۰۰ باب مغازه: بر اساس منابع مختلف، تعداد مغازه‌های این بازار بین ۹۴۰ تا ۱۰۰۰ باب است که میزبان ده‌ها نوع شغل تولیدی و خدماتی هستند.
۵۶ راه ورودی: بازار دارای ۵۶ راه ورودی اصلی و فرعی است که از نقاط مختلف شهر می‌توان وارد آن شد.
۴ مسجد مهم: در دل بازار، چهار مسجد از مهم‌ترین مساجد زنجان قرار دارند که بر جنبه‌های فرهنگی و مذهبی این مجموعه می‌افزایند.
۲ گرمابه تاریخی: گرمابه‌های «میرلی» و «حاج ابراهیم» از دیگر بخش‌های تاریخی این بازار هستند.
معماری و ساختار شگفت‌انگیز
معماری بازار زنجان نمایانگر اوج هنر و تکنیک‌های دوره قاجار است. محور اصلی بازار، آن را به دو بخش شرقی و غربی با نام‌های «بازار بالا» و «بازار پایین» تقسیم کرده است. بخش غربی (بازار پایین) قدمت بیشتری دارد و حال‌وهوای سنتی‌تری را حفظ کرده است.
راسته‌های تخصصی (۸ راسته اصلی):
بازار زنجان از نظر تولید و نوع فعالیت به ۸ راسته تقسیم می‌شود که هرکدام به فعالیتی خاص اختصاص یافته است:
راسته زرگرها: محل فروش طلا و جواهرات
راسته کفاش‌ها: تخصص در تولید و فروش کفش
راسته بزازها: عرضه پارچه و منسوجات
راسته سراج‌ها: تولید و فروش محصولات چرمی
بازار قیصریه: یکی از چشم‌گیرترین بخش‌های بازار که به ارائه اجناس ظریف، گران‌بها و لوکس اختصاص دارد
راسته‌های فرعی: علاوه بر راسته‌های اصلی، راسته‌های فرعی متعددی مانند حاج حسن، ترابی، حاج حیدر، انگورانی، صباغ‌ها، رستم‌خانی، آقا و حجه‌الاسلام در اطراف راسته اصلی شکل گرفته‌اند.
کاروانسراها و سراها:
از جمله کاروانسراهای شاخص این مجموعه که در گذشته نقش مؤثری در عرضه کالاها ایفا می‌کردند، می‌توان به سرای حاج‌علی‌قلی و سرای حاج‌کربلایی‌علی اشاره کرد. همچنین سرای ملک و سرای گلشن از دیگر کاروانسراهای مهم این بازار هستند.
تزئینات و فنون معماری قاجاری:
در ساخت بازار زنجان، زیباترین تکنیک‌های معماری و شیوه‌های تزئینی به کار رفته است:
کاربرد انواع طاق و قوس‌های هلالی، جناغی، ضربی و گهواره‌ای
آجرچینی با طرح‌های مختلف هندسی (خفته، راسته، حصیری)
کاشیکاری به رنگ‌ها و طرح‌های قاجاری در سطوح خارجی و داخلی بناها
موقعیت و دسترسی
بازار تاریخی زنجان در مرکز بافت قدیمی شهر و در مجاورت مسجد جامع (مسجد سید) واقع شده است. این بازار از میدان سبزه‌میدان آغاز شده و تا خیابان‌های اطراف امتداد می‌یابد. ورودی‌های اصلی آن از خیابان سعدی، خیابان امیرکبیر و میدان سبزه‌میدان قابل دسترسی است. راسته اصلی بازار از خیابان سعدی شروع شده و پس از قطع توسط خیابان فردوسی، در خیابان اصغریه به پایان می‌رسد و در حدود یک کیلومتر درازا دارد.
مراکز خرید مدرن و پاساژهای زنجان
در کنار بازار تاریخی باشکوه، زنجان دارای پاساژها و مجتمع‌های تجاری مدرن متعددی است که پاسخگوی نیازهای متنوع خریداران با سلیقه‌های گوناگون هستند.
مجتمع تجاری تفریحی نور
مجتمع تجاری تفریحی نور بدون شک یکی از مدرن‌ترین و شاخص‌ترین مراکز خرید زنجان است که در خیابان امام خمینی، چهارراه صدر جهان واقع شده است. این مجموعه با زیربنای حدود ۲۰,۰۰۰ متر مربع در ۸ طبقه احداث شده و دارای ۱۴۰ واحد اداری و ۴,۲۵۸ متر مربع فضای پارکینگ است. مجتمع نور با ظاهر مدرن و طراحی جذاب خود، یکی از جدیدترین مراکز خرید زنجان محسوب می‌شود و تجربه‌ای دلنشین از خرید، تفریح و سرگرمی را برای خانواده‌ها فراهم می‌کند.
پاساژ اشراق
پاساژ اشراق یا مجموعه گردشگری تجاری تفریحی اشراق، یکی از بهترین پاساژهای زنجان برای خرید و تفریح است. این مجموعه در کوچه‌مشکی، خیابان والفجر، بلوار شیخ‌فضلالله واقع شده است. ویژگی منحصربه‌فرد این مجموعه، وجود شهربازی قلعه شادی در طبقه سوم آن است که آن را به مقصدی جذاب برای خانواده‌ها تبدیل کرده است. طبقه دوم این مجتمع نیز به شهربازی اختصاص دارد. پاساژ اشراق به‌عنوان یک مرکز خرید تخصصی صنایع دستی در زنجان شناخته می‌شود.
پاساژ تهران
پاساژ تهران بین سبزه‌میدان و چهارراه انقلاب واقع شده است. این پاساژ به‌عنوان پرزرق‌وبرق‌ترین مرکز خرید زنجان و بزرگترین مرکز فروش طلا و زیورآلات در این شهر شناخته می‌شود. طبقه همکف این پاساژ به فروشگاه‌های طلا، جواهر و زیورآلات اختصاص دارد. اگر به دنبال خرید طلا با کیفیت هستید، پاساژ تهران یکی از مقاصد اصلی شما خواهد بود.
پاساژ مروارید
پاساژ مروارید نیز بین سبزه‌میدان و چهارراه انقلاب در خیابان امام خمینی قرار دارد. ویژگی شاخص این پاساژ، طبقه زیرین آن است که به فروش انواع چاقوی زنجان و صنایع دستی اختصاص یافته است. این پاساژ یکی از بهترین مقاصد برای خرید چاقوی اصیل زنجانی محسوب می‌شود و فروشگاه‌های معروفی مانند «چاقو تاران زنجان» و «چاقو غلامی زنجان» در آن فعالیت دارند.
مجتمع تجاری ایران‌زمین
مجتمع تجاری ایران‌زمین در محله سعدی زنجان واقع شده است. این مجتمع به‌عنوان یکی از بهترین انتخاب‌ها برای خرید خانوادگی شناخته می‌شود و تنوع بالایی در فروش پوشاک زنانه، مردانه و بچه‌گانه دارد.
پاساژ آریا
پاساژ آریا به‌عنوان یکی از مراکز تخصصی موبایل و رایانه در زنجان شناخته می‌شود و گزینه‌ای مناسب برای بانوانی است که به دنبال جدیدترین مدل‌های پوشاک هستند.
مجتمع تجاری شهر راز
مجتمع تجاری شهر راز در محله سعدی زنجان واقع شده است. این مجتمع علاوه بر واحدهای تجاری، میزبان مرکز نوآوری زنجان نیز هست که به عنوان فضای کار اشتراکی فعالیت می‌کند.
سایر پاساژها و مراکز خرید
پاساژ محسنی: یکی دیگر از مراکز ملزومات پارچه و پرده زنجان
پاساژ عالی‌قاپو: از پاساژهای شناخته‌شده بازار که تخصصی طلا و جواهرات می باشد.
پاساژ گلها: یکی از پاساژهای معروف زنجان که مرکز تخصصی موبایل و رایانه و تجهیزات جانبی است.
پاساژ کسری: از دیگر سبزه میدان زنجان
- پاساژ روشا سنتر: در شهرک کارمندان زنجان
- ال مال: در شهرک کارمندان زنجان
خیابان‌ها و محله‌های خرید زنجان
علاوه بر بازارها و پاساژهای مشخص، برخی خیابان‌ها و محله‌های زنجان نیز به‌عنوان قطب‌های خرید شناخته می‌شوند:
خیابان سعدی: یکی از اصلی‌ترین خیابان‌های تجاری زنجان که میزبان مجتمع‌هایی مانند ایران‌زمین و شهرراز است
چهارراه انقلاب و سبزه‌میدان: منطقه‌ای پررونق که پاساژهای متعددی مانند تهران، مروارید و پردیس در آن واقع شده‌اند
خیابان امام خمینی: شاهرگ اصلی خرید زنجان که مجتمع‌های نور و پردیس در آن قرار دارند
سوغات و صنایع دستی زنجان؛ راهنمای خرید
زنجان به‌عنوان «شهر چاقو و چاروق» شناخته می‌شود و معروف‌ترین سوغات و صنایع دستی آن عبارتند از:
چاقوی زنجان
مشهورترین سوغات زنجان، چاقوی خوش‌تراش آن است که به‌صورت دست‌ساز تولید می‌شود. چاقوسازی در زنجان سابقه‌ای دیرین دارد و چاقوهای تولیدی این شهر از کیفیت و شهرت جهانی برخوردارند. برای خرید چاقوی اصل، پاساژ مروارید بهترین مقصد است.
ظروف مسی و مسگری
صنعت مسگری یکی از هنرهای اصیل زنجان است و انواع ظروف مسی با کیفیت بالا در این استان تولید می‌شود.
ملیله‌کاری
ملیله‌کاری یکی از هنرهای دستی ارزشمند زنجان است که شامل تولید انواع ظروف پذیرایی، لوازم دکوری و زیورآلات می‌شود.
چاروق‌دوزی
چاروق‌دوزی یکی از هنرهای باستانی و سنتی زنجان است که قدمتی دیرین دارد.
قالی و گلیم
قالی‌بافی نیز از صنایع دستی مهم استان زنجان به شمار می‌رود که نقش‌ونگارهای سنتی و منحصربه‌فردی دارد.
سوغات خوراکی
سقز: صمغ درخت پسته
نان اردک و انگشت‌پیچ: از شیرینی‌های محلی و سنتی زنجان
راهنمای جامع خرید در زنجان
بهترین زمان برای سفر و خرید
فصول بهار و پاییز بهترین زمان برای سفر به زنجان و خرید از بازارهای آن محسوب می‌شوند. معماری سرپوشیده بازار، تجربه خرید را در تمام فصول سال دلپذیر می‌کند.
نکات مهم برای بازدید از بازار تاریخی
بازار زنجان به‌دلیل وسعت زیاد و راه‌های ورودی متعدد، نیازمند حداقل نیم‌روز زمان برای بازدید کامل است.
حتماً از راسته‌های تخصصی مانند راسته زرگرها، قیصریه و کفاش‌ها دیدن کنید.
از مساجد تاریخی داخل بازار مانند مسجد چهلستون و مسجد آقا سید فتح‌الله بازدید کنید.
با بازاریان و کسبه محلی گفت‌وگو کنید تا با تاریخچه و اهمیت کالاهایشان بیشتر آشنا شوید.
نکات مهم برای خرید از پاساژهای مدرن
برای خرید طلا و جواهر، پاساژ تهران بهترین گزینه است.
برای خرید چاقو و صنایع دستی، پاساژ مروارید را انتخاب کنید.
برای یک تفریح خانوادگی همراه با خرید، پاساژ اشراق با شهربازی آن گزینه‌ای عالی است.
برای خرید پوشاک مدرن و لوکس، مجتمع‌های پردیس و نور بهترین انتخاب‌ها هستند.
استان زنجان با ترکیبی بی‌نظیر از بازار تاریخی سرپوشیده با قدمتی بیش از ۲۰۰ سال و پاساژهای مدرن و مجهز، یکی از متنوع‌ترین مقاصد خرید در ایران به شمار می‌رود. از گشت‌وگذار در طولانی‌ترین بازار سرپوشیده ایران با حدود ۱۰۰۰ مغازه و ۵۶ راه ورودی گرفته تا خرید از مجتمع‌های لوکسی مانند نور، پردیس، اشراق، تهران، مروارید و ایران‌زمین، هر سلیقه‌ای در این شهر پاسخ خود را پیدا می‌کند.
چه به دنبال خرید صنایع دستی اصیل و سوغات سنتی مانند چاقوی زنجان، ظروف مسی و ملیله‌کاری باشید و چه به دنبال پوشاک مدرن، طلا و جواهرات و کالاهای روز، زنجان با تنوع بی‌نظیر خود، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی از خرید را برای شما رقم خواهد زد. بازار زنجان نه‌تنها یک مرکز خرید، بلکه یک موزه زنده است که روح تاریخ و فرهنگ این سرزمین را به نمایش می‌گذارد.
پس در سفر بعدی خود به این شهر تاریخی، حتماً بازدید از بازارها و مراکز خرید آن را در برنامه خود بگنجانید و از خریدی لذت‌بخش و به‌یادماندنی در دل تاریخ و مدرنیته لذت ببرید.
