ازدحام مطب های پزشکی در مرکز شهر زنجان؛ شهروندان قربانی ترافیک و کمبود پارکینگ
ازدحام مطب های پزشکی در مرکز شهر زنجان؛ شهروندان قربانی ترافیک و کمبود پارکینگ
دهههاست که خیابانهای مرکزی زنجان، به ویژه محدودههای زینبیه، سعدی و دروازه ارک، به قطب نانوشته درمان استان تبدیل شدهاند. حضور خوشهای مطب پزشکان، آزمایشگاهها و داروخانهها در این منطقه، اگرچه دسترسی نظری به خدمات را سهل مینمایاند، اما در عمل، این تمرکز به معضلی پیچیده و چندلایه برای شهر و شهروندان تبدیل شده است. بیش از ۵۰ تا ۷۰ درصد مراکز درمانی در این محدوده کوچک متمرکز شدهاند و روزانه چیزی حدود ۵ هزار سفر درونشهری صرفاً برای دریافت خدمات درمانی به این نقطه گره خورده است .
مشکل ترافیک و رفتوآمد، اولین و ملموستترین پیامد این تمرکز است. هسته مرکزی شهر که عمدتاً دارای بافتی قدیمی و معابری با ظرفیت محدود است، توانایی پذیرش این حجم از تردد را ندارد. نتیجه، گرههای ترافیکی سنگین، اتلاف وقت شهروندان و افزایش آلودگی هوا و صدا در مرکز شهر است . این مسئله برای بیماران که غالباً از توان جسمی و حوصله کمتری برخوردارند، به مصیبتی مضاعف بدل میشود. یافتن جای پارک در کوچهپسکوچههای اطراف مطبها به یک چالش طاقتفرسا تبدیل شده و ساکنان بافت مرکزی شهر نیز از هجوم خودروها و اشغال محل پارک محلسکونتشان به تنگ آمدهاند .
بیشتر بخوانید : آزمایشگاه های زنجان؛ آدرس و تلفن آزمایشگاه های تشخیص پزشکی در زنجان
از منظر هزینهها، این نابرابری فضایی بار مالی مضاعفی را به شهروندان تحمیل میکند. ساکنان مناطق حاشیهای و جدید شهر برای هر بار ویزیت یا آزمایش ساده، مجبور به پرداخت هزینه رفتوآمد به مرکز شهر هستند. این در حالی است که اگر خدمات درمانی به صورت متوازن در سطح شهر توزیع میشد، بسیاری از این سفرهای درونشهری حذف و در وقت و هزینه مردم صرفهجویی میشد. به بیان دیگر، عدالت در سلامت که رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان بر آن تأکید دارد، تنها به معنای وجود پزشک نیست، بلکه به معنای دسترسی آسان و عادلانه به خدمات درمانی برای همه شهروندان، صرفنظر از محل سکونتشان است .
بیشتر بخوانید : لیست ساختمان های پزشکان شهر زنجان
چالش معماری شهری در این میان، ابعاد هشداردهندهای دارد. بخش قابل توجهی از ساختمانهای میزبان مطبها در مرکز شهر، کاربری مسکونی داشته و هرگز برای پذیرایی از مراجعان متعدد طراحی نشده اند. بر اساس اظهارات رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر زنجان، ۹۹ درصد این ساختمانها غیرقانونی بوده و پروانه ساخت آنها مسکونی است و بسیاری نیز پایان کار ندارند . این موضوع نه تنها ایمنی بیماران را در برابر زلزله یا آتشسوزی به خطر میاندازد، بلکه نبود امکاناتی استاندارد مانند آسانسور، رفتوآمد را برای سالمندان و معلولان که بزرگترین مشتریان این مراکز هستند، دشوار و بعضاً غیرممکن میسازد .
در نهایت، پیامدهای اجتماعی و فرهنگی این پدیده قابل تأمل است. تمرکز خدمات در مرکز، نوعی “شهروند درجهیک و دو” شدن را دامن میزند؛ کسانی که به مرکز شهر نزدیکاند و کسانی که از آن دورند. این نابرابری فضایی، حس تعلق به شهر را در ساکنان مناطق محرومتر کاهش داده و نارضایتی اجتماعی را افزایش میدهد . با وجود طرحهایی مانند ایجاد “شهرک سلامت” یا پرداخت مشوقهایی به پزشکان برای انتقال مطب به خارج از مرکز، این معضل همچنان پس از سالها روی زمین مانده و زنجان را به شهری تبدیل کرده که برای درمان، باید تن به ترافیک و شلوغی مرکز دهد . راهحل پایدار، خروج از این نگاه متمرکز و حرکت به سوی توزیع متوازن خدمات درمانی در تمامی محلات است تا حق “سلامت” برای همه شهروندان به صورت عادلانه محقق شود.
