زنجان؛ دیار پهلوانان و قهرمانان | روایتی جامع از ورزش استان از زورخانه تا المپیک
زنجان؛ دیار پهلوانان و قهرمانان | روایتی جامع از ورزش استان از زورخانه تا المپیک
استان زنجان، این نگین درخشان در شمال‌غرب فلات ایران، با وسعتی معادل ۲۱٬۷۷۳ کیلومتر مربع، تنها ۱/۳ درصد از خاک کشور را شامل می‌شود. اما این وسعت اندک، هرگز مانعی برای درخشش نام زنجان در آسمان ورزش ایران و جهان نبوده است. زنجان سرزمینی است که از دل زورخانه‌های قدیمی و زمین‌های خاکی تا سکوهای جهانی و المپیک، مسیری پرافتخار را طی کرده است. اینجا سرزمین پهلوانانی است که با یک لنگه کفش، قهرمان ایران شدند و قهرمانانی که امروز پرچم ایران را در میادین بین‌المللی برافراشته‌اند. در دهه چهارم انقلاب اسلامی، ورزشکاران این استان مجموعاً ۳٬۱۲۶ مدال کسب کردند و تنها در سال ۱۴۰۲، ۳۷۰ مدال رنگارنگ در میادین جهانی، آسیایی، بین‌المللی و کشوری به دست آوردند. این استان امروز با اتکا به ۵۳ هیئت ورزشی استانی، ۲۵۰ هیئت ورزشی شهرستانی و بیش از ۷۰ هزار ورزشکار حرفه‌ای، پرورش بیش از ۴ هزار قهرمان در سطوح فراملی و ملی را در کارنامه خود دارد.
🏛️ ریشه‌های تاریخی ورزش در زنجان
زنجان را به حق می‌توان دیار پهلوانان نامید. تاریخ ورزش این استان با فرهنگ پهلوانی و جوانمردی عجین شده است. ورزش زورخانه‌ای در زنجان حدود یک قرن قدمت دارد و مرحوم رضا سیروسی زنجانی و احد خان‌میرزایی از نخستین پیشگامان ورزش پهلوانی و زورخانه‌ای این استان هستند.
زورخانه حیدریان؛ میراث زنده پهلوانی
زورخانه حیدریان در سال ۱۳۲۷ به وسیله پهلوان عباس حیدریان با هزینه‌های شخصی احداث شد و جزو قدیمی‌ترین زورخانه‌های فعال شهر است. این زورخانه منسوب به پهلوان عباس حیدریان است و هم‌اکنون پسر او مرشدی این مکان را بر عهده دارد. پهلوان حیدریان، پزشک تجربی ماهری بود که مورد احترام شهروندان زنجانی عصر خود قرار داشت. بر دیوار این زورخانه، شعری به خط خود پهلوان حیدریان نقش بسته است: «برو قوی شو اگر راحت جهان طلبی / که در نظام طبیعت ضعیف پامال است» — تقابلی جالب میان تواضع ورودی زورخانه و قدرت پهلوانی درون آن.
بازی‌های بومی و محلی؛ میراثی در خطر فراموشی
زنجان از نظر بازی‌های بومی و محلی نیز بسیار غنی است. بازی‌هایی چون بورک آتدا، اوستان نی، شونقار، گردو بازی (تیله‌بازی)، آدقویدی، اوزوک اوزوک، توپ آقاچی، چاتارام، قاچان‌قاچان و هفت سنگ از مهم‌ترین بازی‌های این خطه به شمار می‌روند. بازی شونقال (گردونه یا گیرجنه) از مفرح‌ترین بازی‌های محلی زنجان است که در نقاط مختلف استان با شور و شوق فراوان انجام می‌شد. بازی قیش‌بازی یا قیش‌گوتدی نیز قدمتی طولانی دارد و تا دهه شصت و هفتاد شمسی همچنان محبوب بود، اما امروزه رو به فراموشی می‌رود.
⚽ فوتبال زنجان؛ از «شهاب» تا «سپاهان» و ستارگان دیار پهلوانان
فوتبال در زنجان، رشته‌ای با تاریخ پرفراز و نشیب و مردانی است که هر یک به سهم خود، نام این دیار را در فوتبال ایران بلندآوازه کرده‌اند.
تاریخچه تیم‌های فوتبال زنجان
تیم شهاب زنجان یکی از قدیمی‌ترین و محبوب‌ترین تیم‌های فوتبال استان است که در لیگ آزادگان (سطح دوم فوتبال ایران) حضور داشت. تاریخچه فوتبال باشگاهی زنجان اما پیچیده‌تر از یک نام است: تیم زنجان با خرید امتیاز تیم الیاف تهران و با نام سایپای زنجان وارد رقابت‌های لیگ دسته اول باشگاه‌های کشور شد، سپس با شهاب زنجان به اوج رسید و بعدها با شهرداری زنجان به لیگ دسته دو سقوط کرد. در مقطعی که تیم زنجان با عناوینی همچون سایپای زنجان و کاوه زنجان در لیگ دسته یک کشور حاضر بود، بارها تا آستانه صعود به لیگ برتر پیش رفت، اما موانع مختلف مانع از این صعود تاریخی شد. نام‌های دیگری چون دانشگاه آزاد زنجان و توسعه معادن نیز در تاریخ این تیم به چشم می‌خورد. بعدها تیم پرشان زنجان نیز در لیگ دسته دو کشور حاضر شد.
امروز: در اتفاقی تاریخی، برای نخستین بار در تاریخ فوتبال زنجان، تیم سپاهان زنجان در لیگ برتر زیر ۱۸ سال کشور حضور یافته است. بهمن رضایی، سرمربی این تیم، اعلام کرده که با خرید امتیاز لیگ برتر زیر ۱۸ سال، این تیم مستقیماً وارد بالاترین سطح فوتبال پایه کشور شده است. این تیم تنها نماینده فوتبال استان در یک لیگ برتر کشوری محسوب می‌شود. همچنین تیم شهاب زنجان در لیگ دسته یک فوتبال استان زنجان فعال است و در فصل گذشته با قهرمانی در این لیگ، به لیگ برتر فوتبال استان صعود کرد.
🌟 ستارگان فوتبال زنجان
شهریار مغانلو، مهاجم زنجانی متولد ۳۰ آذر ۱۳۷۳ در ماهنشان، در تیم‌هایی چون سپاهان، پرسپولیس و اتحاد کلباء امارات بازی کرده است. او در لیگ برتر فوتبال ایران با ۱۳ گل آقای گل شد و یکی از بهترین مهاجمان فوتبال کشور محسوب می‌شود.
عیسی مرادی، مهاجم زنجانی متولد ۲۰ جولای ۱۹۹۷، در پست مهاجم برای باشگاه فوتبال مس رفسنجان در لیگ برتر فوتبال ایران بازی می‌کند. او سابقه حضور در تیم سپاهان اصفهان را نیز در کارنامه دارد.
جابر انصاری، بازیکن اهل ابهر (استان زنجان)، از دیگر فوتبالیست‌های شاخص این دیار است که در تیم‌هایی چون آلومینیوم اراک بازی کرده است.
افسانه چترنور، بانوی فوتبالیست زنجانی متولد ۲۵ فروردین ۱۳۷۷، مهاجم و کاپیتان تیم گل‌گهر سیرجان در لیگ برتر فوتبال زنان ایران است. او در فصل گذشته با به ثمر رساندن ۲۵ گل عنوان خانم‌گل مسابقات را از آن خود کرد و کفش طلای لیگ را به دست آورد. درخشش او نقش مؤثری در نایب‌قهرمانی گل‌گهر سیرجان داشت.
📣 داوران؛ زنجان، خاستگاه داوران بین‌المللی
فریدون اصفهانیان، یکی از چهره‌های نام‌آشنای فوتبال ایران، متولد ۱ آبان ۱۳۳۷ در زنجان است. او در تیم پرسپولیس زنجان و منتخب استان زنجان بازی می‌کرد و از سال ۱۳۶۰ داوری را آغاز کرد. اصفهانیان به عنوان داور بین‌المللی فعالیت خود را ادامه داد و بعدها به عنوان ناظر داوری مشغول شد. او در اردیبهشت ۱۳۹۱ به عنوان رئیس کمیته داوران فدراسیون فوتبال ایران انتخاب شد و در اسفند ۱۳۹۷ از این سمت استعفا داد. اصفهانیان همچنین عضو هیئت رئیسه فدراسیون فوتبال و سرپرست کمیته داوران بوده و تا سال ۱۴۰۰ به مدت ۱۲ سال رئیس هیئت فوتبال استان زنجان بود. او در دی ماه ۱۴۰۴ بار دیگر به عنوان رئیس هیئت فوتبال استان زنجان انتخاب شد. فریدون اصفهانیان دو دوره عضو شورای اسلامی شهر زنجان و در دوره سوم رئیس شورای شهر نیز بوده است.
امیرسامان سلطانی، داور ۲۸ ساله اهل استان زنجان، یکی دیگر از داوران شاخص این استان است. او برای چهارمین فصل پیاپی در لیگ برتر فوتبال ایران قضاوت کرد و در ۱۱ مسابقه لیگ بیست‌وسوم به عنوان داور اول فعالیت داشت. سلطانی تجربه حضور در دوره پروجکت فیوچر زیر نظر AFC را در کارنامه دارد و جزو ۸ داور جوان آسیا محسوب می‌شود. او در سال ۲۰۲۴ به کانادا مهاجرت کرد.
👨🏫 مربیان و چهره‌های فنی فوتبال زنجان
خلیل انگورانی، یکی از پیشکسوتان برجسته فوتبال زنجان، متولد ۱۳۱۵ است. او در فروردین سال ۱۳۳۶ برای نخستین بار در مسابقات آموزشگاه‌های کشور که در تهران برگزار می‌شد، به عنوان یکی از اولین بازیکنان تیم فوتبال آموزشگاه‌های زنجان انتخاب و اعزام شد. انگورانی در کنار عیسی رهبری و صمد ایپکچی در آیین نکوداشت چهره‌های ماندگار ورزش استان زنجان (سال ۱۴۰۳) تجلیل شد و به عنوان «پدر فوتبال زنجان» شناخته می‌شود.
علی بیگدلی، فوتبالیست سابق و مربی فعلی زنجانی، متولد ۱۳۵۳ است. او فوتبال خود را از باشگاه محلی اتحاد آغاز کرد و با بازیکنان برجسته‌ای چون مجید خوشکلام، مجید ولی دروی، کاظم عزمی و رسول گلپسند هم‌بازی بود. بیگدلی سپس به استقلال زنجان پیوست و از محضر مربیانی چون اکبر کاوندی، محمود کریمی و علی مرادی بهره برد. او پس از پایان دوران بازیگری، مربیگری را با همراهی مهدی پاکنژاد از باشگاه سهیل آغاز کرد و در سال ۱۳۸۴ مدرک مربیگری B آسیا را دریافت کرد.
بهمن رضایی، سرمربی تیم سپاهان زنجان، از چهره‌های فعال در فوتبال پایه استان است که توانسته اولین نماینده زنجان را به لیگ برتر زیر ۱۸ سال کشور برساند.
📻 رسانه و گزارشگری ورزشی در زنجان
سعید حاتمی، خبرنگار صدا و سیمای مرکز زنجان، در نخستین جشنواره ملی رسانه و ورزش همگانی خوش درخشید و با گزارش خبری ورزش معلولان رتبه اول و با گزارش ورزش بومی محلی عشایر، رتبه برتر بخش گزارش‌های خبری را کسب کرد. صدا و سیمای مرکز زنجان در حوزه ورزش، برنامه‌هایی چون دعوت از کارشناسان رشته‌های مختلف ورزشی، معرفی قهرمانان ورزشی فعال در شهرستان‌های استان، تهیه گزارش از روند ورزش در مرکز استان و شهرهای مختلف، و پخش گزارش‌های ورزشی را در دستور کار دارد.
🥋 ووشو؛ قطب بی‌رقیب ایران در سرزمین «چین کوچک»
اگر بخواهیم از رشته‌ای نام ببریم که زنجان در آن حرف اول را در ایران می‌زند، بی‌شک ووشو است. زنجان را به‌حق «مهد ووشو» و حتی «چین ایران» می‌نامند.
محسن محمدسیفی؛ اسطوره و پرافتخارترین ووشوکار تاریخ ایران: نامی که با ووشوی ایران گره خورده است. او متولد ۱۷ شهریور ۱۳۶۸ در زنجان است و با کسب پنج مدال طلای جهان، به پرافتخارترین سانداکار تاریخ ایران تبدیل شد. محمدسیفی در کارنامه درخشان خود، علاوه بر سه طلا و یک نقره بازی‌های آسیایی، پنج مدال طلای جهان، دو نقره جهانی و یک طلای بازی‌های کشورهای اسلامی را ثبت کرده است. سال گذشته نیز در سازمان PFL موفق به کسب کمربند قهرمانی شد. محمدسیفی در سال ۲۰۲۶ پس از یک مصدومیت شدید در رقابت‌های انتخابی بازی‌های آسیایی، از دنیای قهرمانی خداحافظی کرد و در پیامی احساسی نوشت: «در آستانه ۳۷ سالگی‌ام و در آماده‌ترین حالت بدنی، روحی، روانی و تمرینی تمام عمرم بودم… امروز این پایان با حسرت نیست… چون تا آخرین لحظه، تا آخرین تمرین، تا آخرین نفس، بهترین خودم را به نمایش گذاشتم». او همین امسال به عنوان سرپرست هیئت ووشوی استان زنجان منصوب شد تا تجربه‌اش را در اختیار نسل جدید بگذارد. زنجان با دارا بودن ۲ هزار ورزشکار بیمه‌شده در ووشو، عمق استعدادیابی بالایی دارد و مهدی ایوبی یکی دیگر از پرافتخارترین ورزشکاران استان در این رشته است.
🚴 دوچرخه‌سواری؛ «سلطان جاده‌های آسیا» و میراثی پرافتخار
مهدی سهرابی؛ چهره‌ای ماندگار: او متولد ۲۰ مهر ۱۳۶۰ در زنجان است و یکی از معدود ورزشکاران زنجانی است که در دو المپیک (۲۰۰۸ پکن و ۲۰۱۲ لندن) حضور یافته و به‌حق لقب «سلطان جاده‌های آسیا» را یدک می‌کشد. سهرابی در سال ۱۳۸۶ به عنوان یکی از ۱۰ ورزشکار برتر ایران شناخته شد و تاکنون ۲۰۰ نشان مختلف از مسابقه‌های داخلی، آسیایی، بین‌المللی و جام جهانی به دست آورده که نیمی از آنها طلا هستند.
او در مهرماه ۱۳۸۶ در مسابقات جام جهانی مسکو موفق به کسب سه مدال طلا، نقره و برنز شد و در سال ۱۳۸۹ در بازی‌های آسیایی گوانگژو به مدال برنز رسید. نکته جذاب: سهرابی با ۲۳ سال فعالیت حرفه‌ای، از بیمه ورزشی محروم بوده و در مصاحبه‌ای اعلام کرده است: «چرخ زندگی‌ام نمی‌چرخد». با این حال، او همچنان در لیگ دوچرخه‌سواری کشور در مواد اسکرچ و دور امتیازی قهرمان شده است. هادی حسینی نیز در مسابقات قهرمانی کشور جاده، همراه با سهرابی عنوان‌های اول و دوم بزرگسالان را از آنِ زنجان کرد.
🥋 تکواندو؛ در انتظار مدال المپیک
تکواندو زنجان افتخارات متعددی در میادین آسیایی و جهانی کسب کرده و آنچه که این افتخارات را تکمیل خواهد کرد، مدال المپیک است. امیرسینا بختیاری، تکواندوکار زنجانی متولد ۱۳۸۰، در مسابقات تکواندو قهرمانی جهان ۲۰۲۵ موفق به کسب مدال برنز در وزن ۷۴- کیلوگرم شد و در وزن ۸۰- کیلوگرم نیز با ۱۱۴ امتیاز در رتبه دوازدهم جهان ایستاد.
🏋️ وزنه‌برداری؛ طلای جهان بر سینه نوجوان زنجانی
حمیدرضا محمدی تنها، وزنه‌بردار جوان زنجانی، در مسابقات جهانی جوانان در لیما پرو با ثبت رکورد مجموع ۳۹۴ کیلوگرم، مدال طلای حرکت یکضرب، طلای دوضرب و طلای مجموع را کسب کرد و به مقام قهرمانی جهان دست یافت. او در حرکت یکضرب وزنه ۱۸۱ کیلوگرم را بالای سر برد و در دوضرب وزنه ۲۱۳ کیلوگرم را مهار کرد. در رقابت‌های بعدی نیز با مهار وزنه‌های ۱۷۱، ۱۷۶ و ۱۸۰ کیلوگرم در یکضرب و ۲۰۶، ۲۱۴ و ۲۲۱ کیلوگرم در دوضرب، مجموع ۴۰۱ کیلوگرم را ثبت کرد و مدال طلای جهان را از آن خود کرد. علی نصرتی، مربی سازنده زنجانی، در طول سال‌های اخیر ورزشکاران زیادی را در این رشته به سطح تیم‌های ملی رسانده است.
⚔️ شمشیربازی؛ زنجان، مهد «اپه» ایران
زنجان در کشور به عنوان مهد «اپه» ایران شناخته می‌شود. هیئت شمشیربازی استان زنجان از سال ۸۴ فعالیت خود را آغاز کرد و تلاش‌های مجدانه دوستداران این رشته موجب شد علیرغم کمبود امکانات، زنجان به این جایگاه برسد. در حال حاضر هشت ملی‌پوش زنجانی در تیم‌های ملی شمشیربازی حضور دارند و زنجان میزبان اردوهای تیم ملی در بخش بانوان و آقایان است.
🧗 سنگ‌نوردی؛ قطب بی‌چون و چرای کشور
زنجان در رشته سنگ‌نوردی نیز به عنوان قطب این رشته در کشور شناخته می‌شود و ورزشکاران و قهرمانان استان همواره پای ثابت ترکیب تیم ملی و اعزام‌ها به میادین بین‌المللی هستند. نام‌های درخشانی چون الناز و داود رکابی، فیروزه سلطان‌محمدی، صادق یوسفی، محمد سلطانی، علیرضا سهرابی و محمد نوری در سنگ‌نوردی دختران و پسران فعال هستند. نکته جذاب: سال گذشته به‌روزترین دیواره سنگ‌نوردی آسیا در سالن ۶ هزار نفری مجموعه ورزشی انقلاب زنجان احداث شد. پاراسنگ‌نوردان زنجانی نیز برای کسب سهمیه المپیک ۲۰۲۸ آماده می‌شوند.
🚣 قایقرانی؛ ظرفیتی رو به شکوفایی
مهسا جاور، متولد ۲۲ اردیبهشت ۱۳۷۳ در زنجان، قایقران روئینگ و اولین بانوی المپیکی تاریخ ورزش زنجان است که تنها سهمیه قایقرانی روئینگ ایران در المپیک ریو را کسب کرد. در المپیک پاریس ۲۰۲۴، مهسا جاور و زینب نوروزی با کسب مدال نقره در مسابقات انتخابی المپیک آسیا و اقیانوسیه در چونگجو کره جنوبی، اولین سهمیه قایق دونفره در تاریخ قایقرانی ایران را کسب کردند. مسعود محمدی نیز یکی دیگر از قایقرانان زنجانی است که در مسابقات جهانی حضور یافته است. معاون توسعه ورزش بانوان اداره کل ورزش و جوانان استان زنجان اعلام کرد که سه بانوی ورزشکار زنجانی سهمیه حضور در المپیک و پارالمپیک پاریس را کسب کرده‌اند.
♿ مدال‌آوران پارالمپیکی و ورزش جانبازان
زنجان در ورزش جانبازان و معلولان نیز چهره‌های شاخصی دارد. اعظم خدایاری، ورزشکار مطرح زنجانی، از مدعیان کسب نشان در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲ لندن بود. هم اکنون ورزشکاران زنجانی در بیش از ۱۵ رشته مختلف از جمله بوچیا، دوومیدانی، والیبال نشسته، شنا، بسکتبال باویلچر، فوتبال هفت نفره، بدمینتون، تکواندو، تنیس روی میز، وزنه‌برداری، تیراندازی و دوچرخه‌سواری فعال هستند. تیم بوچیا بانوان زنجان نیز اخیراً قهرمان کشور شد و جام قهرمانی را به خانه برد. در هفدهمین جشنواره فرهنگی ورزشی معلولان، ۹ ورزشکار زنجانی در رشته‌های مختلف خوش درخشیدند و مقام‌های برتر را کسب کردند.
👩🦰 ورزش بانوان زنجان؛ رشد چشمگیر در سایه حمایت‌ها
ورزش بانوان زنجان در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته است. هم اکنون ۵۱ هیئت ورزشی برای بانوان در استان شکل گرفته و ۱۲۶ باشگاه ویژه بانوان فعال است. نرخ مشارکت اقتصادی بانوان زنجان ۲۵/۱ درصد گزارش شده و ۱۰۰ هزار نفر در ورزش همگانی شرکت دارند.
نکته قابل توجه: در هیئت بدنسازی و پرورش اندام استان زنجان، تعداد بانوان فعال دو برابر آقایان است. هم اکنون ۳٬۸۷۳ ورزشکار زن و ۱٬۵۱۴ ورزشکار مرد تحت پوشش بیمه ورزشی قرار دارند. در تکواندو نیز فعالیت بانوان زنجانی سابقه طولانی دارد و بهترین‌های کشور در این استان فعالیت می‌کنند. در بدمینتون بانوان پیشکسوت، یکی از افتخارات زنجان این بود که بانوی بالای ۶۰ سال مدال طلا را برای استان کسب کرد. افتخار تاریخی: برای نخستین بار در تاریخ ورزش کشور، یک بانوی زنجانی موفق شد به عنوان منتخب رشته بدمینتون برای شرکت در بازی‌های آسیایی ژاپن برگزیده شود.
🏗️ زیرساخت‌ها و اماکن ورزشی؛ از گذشته تا امروز
قبل از انقلاب، تنها ۴ مجموعه ورزشی در استان وجود داشت، اما امروزه ۲۳ مجموعه ورزشی، ۲۸۰ مکان ورزشی خصوصی و ۳۱۴ باشگاه خصوصی در استان فعال است.
ورزشگاه ۱۵ هزار نفری؛ پروژه‌ای ۲۰ ساله
مهم‌ترین پروژه ورزشی در دست احداث زنجان، ورزشگاه ۱۵ هزار نفری این شهر است که عملیات احداث آن از سال ۸۴ آغاز شده و با زیربنای ۶۰٬۶۰۶ متر مربع، یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های ورزشی استان محسوب می‌شود. این پروژه هم‌اکنون ۷۸ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و ۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار از طریق مولدسازی برای تکمیل آن در نظر گرفته شده است. سرپرست اداره کل ورزش و جوانان استان اعلام کرده که در صورت تکمیل ورزشگاه، تلاش خواهند کرد زنجان یک تیم فوتبالی دسته اولی یا لیگ برتری داشته باشد.
پیست بین‌المللی دوچرخه‌سواری
با دستور مستقیم وزیر ورزش و جوانان، پیست دوچرخه‌سواری زنجان تا دو سال آینده تکمیل خواهد شد. این پیست یک پیست بین‌المللی چوبی به‌روز سرپوشیده از نظر ابعاد و اندازه در سطح کشور خواهد بود که آینده درخشانی برای استان زنجان رقم می‌زند.
طرح‌های اخیر ورزشی
در دولت چهاردهم، ۳۰ طرح ورزشی در زنجان به بهره‌برداری رسید و سرانه فضای ورزشی استان از ۰/۳۴۵ به ۰/۳۶۵ مترمربع افزایش یافت. ۲۳ زمین چمن مصنوعی مینی‌فوتبال، استخرهای کوثر سلطانیه و شهید سلیمانی هیدج، سالن‌های ورزشی چندمنظوره و اولین «خانه نشاط» در روستای ینگی‌کندی سیدلر از جمله این طرح‌ها بودند.
💎 جذابیت‌های خواندنی ورزش زنجان
۱. اولین نمایشگاه ۸۰ سال ورزش در کشور
زنجان نخستین استان در کشور بود که نمایشگاه «۸۰ سال ورزش به روایت تصویر» را برگزار کرد؛ رویدادی که در محوطه تاریخی کارخانه کبریت زنجان برگزار شد و در آن ۱۶۰ قطعه عکس سیاه و سفید از ۴۰ قهرمان نامدار و ۱۴ شهید ورزشی به نمایش گذاشته شد.
۲. شهدای ورزشکار؛ افتخار جاودان
استان زنجان از میان ۳٬۵۳۵ شهید خود، ۲۸ شهید ورزشکار را تقدیم کرده است. نام‌هایی چون شهیدان محمود دوستی، علیرضا فیروزی، محیا حسن‌زاده، امیرحسام انصاری، حامد ثقفی، ابوالفضل احمدی، رضا خلیلی، ستار خداوند و محمدحسین سودی در تاریخ ورزش این استان جاودانه شده‌اند.
۳. موکب‌های ورزشکاران
یکی از جذاب‌ترین جلوه‌های فرهنگ ورزش زنجان، برپایی ۱۶ موکب خدمت‌رسانی توسط ورزشکاران استان به مدت ۸۰ شب در سطح استان بود. این اقدام بی‌نظیر فرهنگی نشان داد که قهرمانان زنجانی تنها در میدان‌های فنی و ورزشی پیشتاز نیستند، بلکه در خدمت به ارزش‌های اجتماعی نیز پیشرو هستند.
۴. خانه‌دار شدن قهرمانان بدون شرط
در اقدامی کم‌نظیر در سطح کشور، استان زنجان مصوبه‌ای را اجرا کرده که بر اساس آن، قهرمانان المپیک، پارالمپیک، جهانی و آسیایی بدون رعایت شرط تاهل و با معرفی وزارت ورزش و جوانان صاحب مسکن می‌شوند.
۵. هدیه وقفی به قوی‌ترین جوان جهان
نکته جذاب: اوقاف زنجان یک قطعه زمین وقفی در قیدار به حمیدرضا محمدی تنها، قوی‌ترین جوان جهان در وزنه‌برداری، اهدا کرد. این اقدام کم‌نظیر نشان‌دهنده حمایت همه‌جانبه نهادهای مختلف از قهرمانان استان است.
6. داستان یک لنگه کفش؛ روایت صمد ایپکچی، «پرنده زنجانی»
و اما داستان صمد ایپکچی، پهلوانی که با یک لنگه کفش تاریخ‌ساز شد. او که در دبیرستان امیرکبیر زنجان تحصیل می‌کرد، در زنگ‌های تفریح با بچه‌ها مسابقه پرش طول برگزار می‌کرد و این‌گونه به پرش سه‌گام علاقه‌مند شد. نقطه عطف زندگی ورزشی او زمانی رقم خورد که در مسابقه‌ای در تهران، توانست از بازیکنی به نام «بیچاره‌نواز» که به سرعتش شهرت داشت، پیشی بگیرد و به توانایی خود در دوومیدانی پی ببرد.
او سال ۱۳۳۸ در مسابقات استانی برای اولین بار شرکت کرد و با رکورد ۱۲ متر و ۷۶ سانتی‌متر به مقام اول رسید. جذاب‌ترین بخش داستان او، روایتی است که از پهلوانی‌هایش در زمین‌های خاکی نقل می‌شود: گفته می‌شود صمد ایپکچی در یکی از مسابقات، در حالی که تنها یک لنگه کفش به پا داشت، در زمینی خاکی مسابقه داد و با این وجود، مقام اول ایران در پرش و استقامت را به دست آورد. این داستان، نماد بارز ورزش زنجان است: افتخارآفرینی با کمترین امکانات و تکیه بر استعداد و اراده خالصانه.
نکته جذاب تاریخی: در مسابقات قهرمانی کشور سال ۱۳۴۵ در رشته پرش سه‌گام، صمد ایپکچی از زنجان اول شد و استاد محمدرضا شجریان، خواننده نامدار ایران، دوم شد. امروز پیست دوومیدانی زنجان به نام «پیست صمد ایپکچی» نام‌گذاری شده و محل برگزاری مسابقات مهم استانی و ملی است. او در سال ۱۴۰۳ به عنوان یکی از چهره‌های ماندگار ورزش استان زنجان تجلیل شد.
🔮 چشم‌انداز آینده؛ زنجان در مسیر قهرمانی
آینده ورزش زنجان روشن به نظر می‌رسد. با تکمیل ورزشگاه ۱۵ هزار نفری، احداث پیست بین‌المللی دوچرخه‌سواری، توسعه زیرساخت‌های ورزشی و حمایت از استعدادیابی، این استان به یکی از پایگاه‌های اصلی ورزش قهرمانی کشور تبدیل شده است. نکته امیدوارکننده: وزنه‌برداری زنجان سال‌هاست در رده‌های پایه سرمایه‌گذاری کرده و امروز نتیجه این برنامه‌ها را می‌بیند. علی نصرتی، مربی سازنده زنجانی، بارها به وجود ظرفیت بالای این رشته در زنجان تأکید کرده و خواستار حمایت مسئولان شده است.
ورزش زنجان، از زورخانه‌های قدیمی تا سکوهای جهانی، روایتی از تلاش، پهلوانی و افتخارآفرینی است. این دیار که با یک لنگه کفش قهرمان ایران شد، امروز با قایقرانان المپیکی، وزنه‌برداران جهانی، ووشوکاران طلایی، شمشیربازان آسیایی و سنگ‌نوردان قهرمان، نام خود را در ورزش ایران و جهان جاودانه کرده است. زنجان ثابت کرده که وسعت جغرافیایی، تعیین‌کننده بزرگی افتخارات نیست؛ آنچه مهم است، عزم، تلاش و روح پهلوانی است که در رگ‌های ورزشکاران این دیار جریان دارد.
