افزایش ۴۰۰ درصدی قیمت نان در دولت پزشکیان!

افزایش ۴۰۰ درصدی قیمت نان در دولت پزشکیان؛

به گزارش‌های رسمی و غیررسمی، صنعت آرد و نان به عنوان یکی از حساسترین بخش‌های اقتصاد معیشتی کشور، در معرض تغییرات ساختاری قرار گرفته است. آنچه طی دو سال اخیر بر سفره مردم گذشته، نه یک اصلاح اقتصادی که یک شوک قیمتی تمام‌عیار بوده است. نانی که روزگاری ارزان‌ترین و در دسترس‌ترین قوت روزانه ایرانیان بود، امروز به کالایی لوکس و گران‌قیمت تبدیل شده است.

ارقامی که زبان را به حیرت وامیدارد

بررسی‌ها نشان می‌دهد از ابتدای دولت چهاردهم تاکنون، قیمت نان به طور میانگین ۳۸۵ درصد افزایش یافته است. این رقم میانگین است؛ اما اگر به تک تک اقلام نگاه کنیم، ابعاد فاجعه آشکارتر می‌شود:

نان لواش که پرمصرف‌ترین نان مردم است، از ۵۰۰ تومان در پایان دولت شهید رئیسی به ۲۷۰۰ تومان رسیده است. نان بربری نیز از ۲۵۰۰ تومان به ۱۰ هزار تومان و نان سنگک از ۳۰۰۰ تومان به ۱۵۵۰۰ تومان افزایش یافته است. بر اساس مصوبه استانداری تهران، قیمت نان بربری با افزایش ۸۸ درصدی از ۵۳۰۰ تومان به ۱۰ هزار تومان، سنگک با افزایش ۱۰۳ درصدی از ۷۶۰۰ تومان به ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان و لواش با افزایش ۹۳ درصدی از ۱۴۰۰ تومان به ۲۷۰۰ تومان تغییر کرده است.

این ارقام تلخ در حالی منتشر می‌شود که بر اساس اعلام بانک مرکزی، در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ نان رکورددار تورم شد و نرخ تورم بیش از ۱۴۰ درصدی را تجربه کرد. طبق آمار مرکز آمار ایران، تورم سالانه نان و غلات در فروردین و اردیبهشت امسال به ترتیب ۱۰۶.۷ و ۱۱۴.۲ درصد اعلام شده بود. همچنین تورم نقطه‌به‌نقطه کل کشور در خرداد ۱۴۰۵ به ۸۸.۶ درصد رسیده است.

وعده‌ای که به باد رفت

روزی که مسعود پزشکیان در تبلیغات انتخاباتی از قیمت نان در دولت شهید رئیسی انتقاد می‌کرد و مدعی می‌شد که مردم نمی‌توانند نان بخرند، هیچ‌کس تصور نمی‌کرد که دو سال بعد، خود او رکورددار گرانی نان در تاریخ ایران شود. آنچه امروز بر سر سفره مردم می‌گذرد، نه تنها وعده‌های بهبود را نقش بر آب کرده، بلکه وضعیت را به مراتب وخیم‌تر از گذشته ساخته است.

طبق دستور رئیس‌جمهور، صنعت آرد و نان به عنوان یکی از حساسترین بخش‌های اقتصاد معیشتی کشور در معرض تغییرات ساختاری قرار گرفته و صحبت از آزادسازی قیمت نان است. در راستای اجرای جراحی اقتصادی و حذف ارز ترجیحی از کالاهای اساسی که توسط دولت چهاردهم اجرائی و عملیاتی شده است، به نظر می‌رسد طبق دستوری از سوی مسعود پزشکیان، این صنعت حساس نیز قربانی تصمیم‌گیری‌های شتاب‌زده شده است.

بحران پنهان؛ نانوایان در میان دو آتش

اما ماجرا تنها به افزایش قیمت ختم نمی‌شود. عمق فاجعه زمانی آشکار می‌شود که به وضعیت نانوایان نگاه کنیم. امیر کرملو، عضو هیات مدیره اتحادیه نان سنتی تهران، پرده از راز تلخی برداشته است:

از سال ۱۴۰۱ تا پایان خرداد ۱۴۰۳، دولت با اجرای طرح مدیریت یارانه آرد، نرخ نان را ثابت نگه داشت و ۲۵ تا ۴۰ درصد مابه‌تفاوت را به حساب نانواها واریز کرد، اما پس از جنگ ۱۲ روزه، پرداخت‌ها متوقف شد و مطالبات سنگینی برای نانواها انباشته شد که با وجود جلسات و نامه‌نگاری‌ها، هنوز پرداخت نشده است.

نانواها برای بقا، ناچار به افزایش نامحسوس قیمت شدند که مورد تأیید اتحادیه نیست؛ اتحادیه معتقد است حاکمیت باید تکلیف این کمک‌هزینه را شفاف کند و اگر قرار است پرداخت نشود، صراحتاً اعلام کند تا مردم و نانواها با شفافیت مواجه شوند.

افزایش اخیر قیمت نان در تهران (حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد) در واقع همان ۴۰ درصد معوقه دولت به‌علاوه ۵۰ درصد واقعی است.

به عبارت روشن‌تر، بخش قابل‌توجهی از افزایش قیمت نان، نه ناشی از هزینه‌های واقعی تولید، که حاصل توقف پرداخت یارانه‌های معوقه دولت است. دولتی که خود عامل اصلی این بحران شده، اکنون نانوایان را در تنگنا قرار داده و آنان را ناچار به افزایش قیمت کرده است.

یک بحران، چند قربانی

افزایش ۴۰۰ درصدی قیمت نان تنها گوشه‌ای از شاهکار اقتصادی دولت پزشکیان در تنها دو سال است. تورم ۸۰ درصدی، برنج نیم‌میلیونی، گوشت ۲ میلیونی و پراید یک میلیاردی همگی حاکی از یک بحران فراگیر در معیشت مردم است.

نان کالایی است که برخلاف بسیاری از کالاهای اساسی دیگر، مصرف‌کنندگان خرد و کم‌درآمد توانایی کاهش مصرف آن را ندارند (به دلیل وابستگی کالری پایه). حذف ارز ترجیحی آرد به معنای افزایش فوری هزینه تولید نان است. این افزایش مستقیماً به قیمت نان مصرفی منتقل می‌شود. این امر نهایتاً منجر به افزایش شدید تورم خوراکی خواهد شد.

بر اساس اعلام مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرف‌کننده به عدد ۶۵۶.۴ رسیده و تورم نقطه‌به‌نقطه خانوارها ۸۸.۶ درصد ثبت شده است. در کنار آن، تورم خوراکی‌ها ۱۱۲.۵ درصد و نان و غلات ۱۴۰ درصد بوده است.

چشم اندازی تاریک؛ آزادسازی یا بحران‌سازی؟

گزارش‌ها حاکی از آن است که هدفگذاری اصلاح اقتصادی، کاهش هزینه‌های دولت و رساندن درآمد به مصرف‌کننده نهائی و برقراری عدالت در توزیع منابع ارزی، کاهش انگیزه برای فساد، قاچاق، رانت‌خواری و افزایش شفافیت در نظام ارزی کشور است. اما به دلیل ارتباط مستقیم نان با امنیت غذایی و معیشت روزانه اکثریت جامعه، بدون حذف ارز ترجیحی روش‌هایی را می‌توان به کار برد که هم در تامین آرد و گندم صرفه‌جویی صورت بگیرد.

حذف ناگهانی یارانه پنهان انرژی‌بر نان، بدون وجود مکانیزم جبرانی عادلانه، فشار مضاعفی بر دهک‌های پایین و متوسط وارد کرده و ثبات بازار را به خطر می‌اندازد.

سخن آخر؛ کی پاسخگو است؟

امروز که نان لواش ۲۷۰۰ تومانی، بربری ۱۰ هزار تومانی و سنگک ۱۵۵۰۰ تومانی بر سر سفره ایرانیان نشسته، این پرسش به حق در اذهان عمومی نقش بسته است که وعده‌های بهبود معیشت کجا رفت؟ آن روز که پزشکیان از گرانی نان در دولت شهید رئیسی انتقاد می‌کرد، آیا تصور می‌کرد روزی برسد که خود او رکورددار گرانی نان در تاریخ ایران شود؟

نان کالای بی‌جایگزین است و افزایش بی‌سابقه قیمت آن، بیش از هر چیز سفره دهک‌های پایین و متوسط جامعه را هدف گرفته است. حذف ارز ترجیحی و توقف پرداخت یارانه‌های معوقه نانوایان، دو عاملی است که این بحران را رقم زده است. اما پرسش اصلی این است: آیا تصمیم‌گیرندگان برای جبران این فشار بر مردم، برنامه‌ای دارند یا تنها شاهد افزایش روزافزون قیمت‌ها خواهیم بود؟

افزایش ۴۰۰ درصدی قیمت نان در دولت پزشکیان، نه یک اصلاح اقتصادی که یک بحران معیشتی تمام‌عیار است. بحرانی که دامن‌گیر همه اقشار جامعه شده و تا زمانی که تصمیم‌گیری‌های شتاب‌زده و بدون پشتوانه کارشناسی ادامه یابد، جز فقر بیشتر و سفره‌های کوچک‌تر، ثمری برای مردم نخواهد داشت.

منبع : خبرگزاری فارس