آیین‌های ویژه محرم در زنجان
پیش‌درآمدی بر حماسه حسینی و آیین‌های ویژه محرم در زنجان
زنجان؛ شهر شعور و شور، دیار مردمانی که عشق به اباعبدالله الحسین (ع) را با نسل‌های خویش عجین کرده‌اند. هر سال با فرا رسیدن ماه محرم، این شهر به نگینی فروزان در نقشه عزاداری ایران و جهان تشیع تبدیل می‌شود. آنچه زنجان را در میان دیگر شهرهای ایران ممتاز می‌سازد، نه تنها قدمت تاریخی آیین‌های عاشورایی آن، بلکه شور حسینی و شعور علوی توأمانی است که در کوچه پس‌کوچه‌های این شهر جاری می‌شود.
محرم امسال، مصادف با سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵، بار دیگر زنجان با تمام وجود، حماسه کربلا را بازآفرینی می‌کند و عشق به سالار شهیدان را فریاد می‌زند.
🕌 حسینیه اعظم زنجان؛ نگین پایتخت شور و شعور حسینی
حسینیه اعظم زنجان، بی‌تردید قلب تپنده عزاداری محرم در این خطه است. این مکان مقدس که در جنوب شهر زنجان واقع شده، قدمتی حدود یک قرن دارد و توسط دو تن از بزرگان به نام‌های حاج میرزا محمدنقی و حاج میرزا بابایی وقف گردیده است. آنچه این حسینیه را به پدیده‌ای بی‌نظیر تبدیل کرده، دسته عظیم عزاداری آن در روز هشتم محرم (یوم‌العباس) است؛ دسته‌ای که حرکت خود را از محل حسینیه آغاز کرده و همزمان با اذان مغرب به امامزاده سید ابراهیم (ع) ختم می‌شود. این مراسم باشکوه در تاریخ ۱۵ دی‌ماه ۱۳۸۷ به عنوان دهمین اثر معنوی ایران به ثبت ملی رسیده است.
بر اساس آخرین اطلاع‌رسانی‌ها، برنامه‌های حسینیه اعظم زنجان از شب اول محرم (۲۶ خردادماه ۱۴۰۵) آغاز می‌شود و هر شب از ساعت ۲۱ با تلاوت قرآن کریم شروع شده و با سخنرانی و مرثیه‌سرایی تا پاسی از شب ادامه می‌یابد.
مراسم یوم‌العباس امسال، روز یکشنبه ۲ تیرماه ۱۴۰۵ (مصادف با هشتم محرم) برگزار خواهد شد. برنامه از ساعت ۱۴ با تلاوت قرآن و ذکر مصیبت در مسجد حسینیه آغاز شده و حرکت دسته عظیم عزاداری از ساعت ۱۶ آغاز می‌گردد. مسیر حرکت از حسینیه اعظم به سمت میدان انقلاب و سپس امامزاده سید ابراهیم (ع) خواهد بود.
مراسم روز عاشورا نیز از ساعت ۹ صبح با قرائت زیارت عاشورا آغاز شده و اقامه نماز ظهر عاشورا به صورت باشکوه برگزار می‌شود.
بیشتر بخوانید : مسجد حسینیه اعظم زنجان
امسال نیز بیش از ۳ هزار خادم افتخاری در واحدهای مختلف از جمله حفاظت، انتظامات، نذورات، نذر آب، امور بانوان، فرهنگی، امداد، کشتار مسیر دسته، آشپزخانه، توزیع گوشت تبرک و … آماده خدمت‌رسانی به عزاداران هستند.
جمع‌آوری نذورات توسط ۵۰ چادر نذورات، پنج دفتر ثابت و دو تیم سیار انجام می‌شود و ذبح قربانی‌ها در شش ایستگاه (خیام، فردوسی، سبزه‌میدان، انقلاب، صدرجهان و پارکینگ امامزاده) صورت می‌گیرد.
مداحان شاخص حسینیه اعظم
امسال نیز چهره‌های شاخص مداحی زنجان در حسینیه اعظم به مرثیه‌سرایی خواهند پرداخت. اساتید بزرگواری همچون حاج ولی‌الله کلامی، حاج مرتضی حیدری، حاج سید یوسف شبیری، حاج سید محمود حسینی و حاج علیرضا بیگدلی در این مراسم به مداحی خواهند پرداخت.
دیگر هیئات معروف زنجان
هیئت زینبیه اعظم زنجان
زینبیه اعظم زنجان یکی دیگر از قطب‌های اصلی عزاداری در استان است که دسته عزاداری آن در یازدهم محرم (یوم‌الزینب) از شهرت ویژه‌ای برخوردار است. این دسته عزاداری همه ساله به یاد مصائب حضرت زینب (س) برگزار می‌شود و از محل مسجد زینبیه اعظم به سمت امامزاده حضرت سید ابراهیم (ع) حرکت می‌کند.
مراسم دسته عزاداری زینبیه اعظم امسال، روز جمعه ۵ تیرماه ۱۴۰۵ (مصادف با یازدهم محرم) برگزار خواهد شد و حرکت دسته از ساعت ۱۵ آغاز می‌گردد.
مداحانی همچون استاد حاج غلامرضا عینی‌فرد، حاج محمد عینی فرد در این هیئت به مرثیه‌سرایی می‌پردازند.
هیئت ثارالله زنجان (رهروان امام و شهدا)
هیئت ثارالله زنجان با مدیریت حاج مهدی رسولی، یکی از پرشورترین هیئات زنجان است که مراسم دهه اول محرم آن با سخنران های معروف کشوری و مداحی حاج مهدی رسولی در گلزار شهدای زنجان برگزار می‌گردد.
این هیئت مراسم اعلان عزا و عزاداری دهه اول محرم الحرام ۱۴۴۸ را با برنامه‌ریزی دقیق برگزار می‌کند. مداحی‌های حاج مهدی رسولی در این هیئت از محبوبیت ویژه‌ای در میان جوانان برخوردار است.
مجمع حیدریون زنجان
مجمع حیدریون زنجان با مداحی کربلایی حسین عینی‌فرد، از قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین هیئات زنجان به شمار می‌رود. جلسات هفتگی این مجمع در تکیه قائمیه و امامزاده سید ابراهیم (ع) (محله شهید بهشتی، چهارراه صدرجهان) برگزار می‌شود.
مراسم اعلان عزا محرم ۱۴۴۸ این هیئت در امامزاده سید ابراهیم (ع) برگزار شده است. در دوازدهمین روز محرم، قافله عزاداری حیدریون از تکیه قائمیه تا ضلع شمالی امامزاده سید ابراهیم (ع) حرکت می‌کند.
هیئت فاطمیون زنجان
هیئت فاطمیون زنجان در مسجد ولیعصر (عج) در محله انقلاب زنجان، واقع در خیابان رهبری، خیابان باشگاه، فعالیت دارد. در این هیئت، حاج سید یوسف شبیری به مدح و روضه‌خوانی می‌پردازد و حجت‌الاسلام علی محمدی سخنرانی می‌کند.
دسته عزاداری هیئت فاطمیون زنجان در شب عاشورا با حضور گسترده عزاداران حسینی برگزار می‌شود.
هیئت رزمندگان اسلام زنجان
هیئت رزمندگان اسلام زنجان هر ساله با آغاز ماه محرم، مراسم عزاداری و دسته عزاداری خود را با حضور آحاد مختلف مردم و با نوای:حاج سید یوسف شبیری، حاج سید محمود حسینی و کربلایی حسین امامی برگزار می‌کند.
دسته عزاداری هیئت رزمندگان اسلام در نخستین روز محرم برگزار می‌شود و در شب عاشورا نیز حرکت دو دسته عزاداری رزمندگان اسلام از دیگر مراسم‌های پرشور این هیئت است. مکان این هیئت در حسینیه عاشقان ثارالله، اتوبان 22 بهمن نرسیده به پل ولیعصر می باشد.
🎙️ مداحان نامی زنجان؛ میراث‌داران عشق حسینی
استاد حاج غلامرضا عینی‌فرد زنجانی
بی‌گمان یکی از بزرگ‌ترین افتخارات مداحی کشور، استاد حاج غلامرضا عینی‌فرد است. وی متولد سال ۱۳۲۸ در زنجان است و از هفت سالگی نوحه‌خوانی را آغاز کرد. اشعار پرمغز و صدای تأثیرگذار او، سال‌هاست که در مجالس اهل بیت (ع) می‌درخشد. ایشان علاوه بر حسینیه اعظم، در زینبیه اعظم و مجمع حیدریون زنجان نیز به مداحی می‌پردازند.
استاد حاج ولی‌الله کلامی زنجانی
حاج ولی‌الله کلامی متولد سال ۱۳۳۳ در زنجان، از شاعران و مداحان پیشکسوت کشور است که اشعار مذهبی فراوانی در مدح اهل بیت (ع) سروده است. وی از ۱۳ سالگی به صورت رسمی شعر گفتن را آغاز کرد. رجزخوانی‌های حماسی او در شب‌های محرم حسینیه اعظم، از خاطره‌انگیزترین لحظات عزاداری زنجان است.
حاج مهدی رسولی
حاج مهدی رسولی، مداح جوان و پرآوازه زنجانی، متولد ۱۲ مرداد ۱۳۶۷ در زنجان است. وی فارغ‌التحصیل مهندسی عمران از دانشگاه سراسری زنجان و دارای لیسانس مدیریت امور فرهنگی و فوق‌لیسانس علوم قرآن است. ایشان پرچم‌دار هیئت ثارالله زنجان هستند و نماهنگ‌ها و مداحی‌های پرشور او در فضای مجازی بازدیدهای میلیونی داشته است.
بیشتر بخوانید :
حاج مهدی رسولی، مداح جوان و صاحب سبک زنجانی با شهرت بین المللی
کربلایی حسین عینی‌فرد
کربلایی حسین عینی‌فرد، از مداحان شاخص مجمع حیدریون زنجان، با سبک منحصربه‌فرد خود، شور و حال خاصی به مجالس عزاداری می‌بخشد. مداحی‌های او در شب‌های محرم مجمع حیدریون از جمله آثار ماندگار این هیئت است.
استاد حاج جواد رسولی
حاج جواد رسولی متولد سال ۱۳۳۸ در زنجان است و از ده سالگی مداحی را آغاز نموده و از سال ۱۳۵۰ به طور رسمی مداحی را ادامه داده است. ایشان از پیشکسوتان عرصه مداحی زنجان به شمار می‌روند.
حاج سید یوسف شبیری
حاج سید یوسف شبیری متولد سال ۱۳۵۱، کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی است که با تسلط بر اشعار آیینی و صدای دلنشین خود، یکی از چهره‌های محبوب مداحی زنجان به شمار می‌رود. ایشان در حسینیه اعظم زنجان، هیئت فاطمیون زنجان و هیئت رزمندگان اسلام به مدح و روضه‌خوانی می‌پردازند.
💔 بمباران حسینیه اعظم و حضور 100 روزه مردم، دو تفاوت محرم امسال در زنجان!
در ۱۱ فروردین‌ماه ۱۴۰۵، رژیم وحشی صهیونیستی-آمریکایی بامداد روز سه‌شنبه، مرتکب جنایتی وحشیانه شد و حسینیه اعظم زنجان را هدف حملات هوایی خود قرار داد. در این حمله ناجوانمردانه، ساختمان اداری و فرهنگی حسینیه شامل کتابخانه، صندوق قرض‌الحسنه، سال اجتماعات در جوار صحن اصلی این مکان مقدس تخریب شد و متأسفانه ۴ تن از غیرنظامیان به شهادت رسیدند و ۲۶ نفر مجروح شدند.
اما این جنایت، نه تنها عزم مردم زنجان را سست نکرد، بلکه آتشی بر خرمن عشق حسینی آنان افزود. پس از شورع جنگ تحمیلی سوم، در اقدامی بی‌سابقه و حماسی، مردم ولایتمدار زنجان به مدت ۱۰۰ روز در خیابان‌ها حضور یافتند و حمایت قاطع خود را از نیروهای مسلح و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران به نمایش گذاشتند. دسته‌های عزاداری متعددی نیز در محکومیت این هتک حرمت تشکیل شد.
رئیس هیئت امنای حسینیه اعظم زنجان نیز تأکید کرد که حسینیه اعظم زنجان را بهتر از قبل خواهیم ساخت. این حمله وحشیانه، بار دیگر چهره واقعی دشمنان اسلام و تشیع را آشکار ساخت و ثابت کرد که عزاداری حسینی، خط مقدم مبارزه با استکبار جهانی است.
🏛️ آیین‌های ویژه محرم در زنجان
مردم زنجان سال‌هاست که در روزهای هشتم، نهم، دهم و یازدهم محرم مراسم ویژه‌ای برگزار می‌کنند؛ مراسمی آن‌قدر با شکوه که مردم را از شهرهای مختلف به زنجان می‌کشاند تا نظاره‌گر سوگواری زیبای زنجانی‌ها در ایام محرم باشند.
ریسه‌بندی معابر اصلی، تعویض پرچم‌های الوان و نصب پرچم‌های سیاه بر روی پل‌ها و میادین، نصب بنر با مضمون آیات و روایات و سخنان ائمه و بزرگان دین پیرامون فلسفه قیام امام حسین (ع) از جمله آذین‌بندی شهر به مناسبت ماه محرم است.
در تاسوعا و عاشورا، آیین‌های عزاداری و سوگواری برخلاف دهه اول محرم قبل از ظهر آغاز می‌شود و مردم سیاه‌پوش با حضور در اماکن مقدس و پیوستن به صفوف عزاداران، شور و حال خاصی را به این آیین‌ها می‌بخشند.
برگزاری همایش شیرخوارگان از جمله مراسمی است که هر ساله در زنجان برگزار می‌شود. این مراسم با حضور نوزادانی برگزار می‌شود که لباس‌های متحدالشکل سبز رنگ بر تن و پیشانی‌بند یا صاحب‌الزمان بر پیشانی دارند، به یاد خردسال‌ترین شهید کربلا حضرت علی اصغر (ع).
📌 سخن پایانی
زنجان در محرم امسال، بار دیگر پایتخت شور و شعور حسینی ایران خواهد بود. از یک سو، حسینیه اعظم با قدمت یک‌صد ساله و دسته عظیم یوم‌العباس خود، و از سوی دیگر، هیئات متعدد و مداحان نامداری که هرکدام گوشه‌ای از عشق به سیدالشهدا (ع) را به تصویر می‌کشند، صحنه‌های بدیعی از دینداری و ولایتمداری را به نمایش خواهند گذاشت.
ماه محرم، ماه پیروزی خون بر شمشیر است و زنجان با همه وجود، این پیام جاودانه را فریاد می‌زند: «هیهات منا الذله».
